بسم اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ

::درس بیست و  هشتم به تاریخ: 22  شهریور 94

::قرار چهل روزه : نماز اول وقت

::قرار روز : یا رَحْمنُ یا رَحْمنُ یا رَحیمُ

::هدیه به : حضرت یونس علیه السلام

::تدبر در سوره مبارکه : قدر / بخش چهارم

سَلامٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

و در آخرین آیه مورد بحث که پایان بخش این سوره است مى فرماید:

آن شب، شبى است سرشار از سلامت و رحمت، و تا سپیده دم مژده رسان و ارزانى دارنده صلح و سلام و خیر و برکت براى خوبان و کمال جویان است.

به باور «قتاده» منظور این است که: آن شب تا پایانش از شرور و بلاها و وسوسه ها و آفت هاى شیطان به دور است.

امّا از دیدگاه «مجاهد» منظور این است که: در آن شب پربرکت، نه رویداد بدى خواهد بود، و نه از شیطان وسوسه و شرارتى ساخته است.

به باور «عطاء» منظور این است که: در آن شب پربرکت، سلام بر دوستان خدا و بندگان فرمانبردار حق، که فرشتگان هرگاه آنان را ببینند از سوى خدا به آنان سلام مى کنند.

به باور پاره اى سخن در «باذن ربهم» تمام است و آیه بعد از «من کلّ امر» آغاز مى گردد و منظور این است که: براى هر کارى در آن شب تا سپیده دم سلامتى و خیر و برکت است و تقدیرها و سرنوشت ها در آن فرود مى آیند.

نکات مهم :

• در آیات پنج گانه این سوره، فروفرستنده قرآن نخست به فرود این کتاب پرشکوه در شب ارجدار «قدر» توجّه مى دهد؛ درست همان شبى که مقدّرات و سرنوشت ها نیز فرود مى آیند. این فرودِ همزمان مقدّرات و سرنوشت ها با قرآن و برنامه آسمان به زمین، نشانگر آن است که هر کس به قرآن و برنامه هاى قرآن و خداى قرآن به راستى ایمانى خالص آورد و خود را به ارزش هاى آن آراسته سازد و مقررات خدا و حقوق مردم را پاس دارد، سرنوشتى سرشار از نیک بختى خواهد داشت و کسانى که جز این کنند سرنوشتى تیره و تار.
• آن گاه به وصف و ویژگى هاى شب قدر مى پردازد و روشنگرى مى کند که شب قدر داراى این ویژگى هاست.

الف - عظمت و معنویت آن بسیار است.

ب - شبى است بهتر از هزار ماه.

ج - شب فرود قرآن است.

د - شب فرود مقدرات جهان و انسان است.

ه - شب فرود فرشتگان بر زمین است.

و - شب سرشار از سلامت و سعادت براى مردم کمال جو و شایسته کردار است.

ز - شب توبه و جبران و فرصت اصلاح براى همگان است.

• و بدین سان به گرامى داشت شب قدر و بهره ورى و عبادت آن شب و توبه و اصلاح خود و زدودن زنگارهاى مستى و پلشتى توجه مى دهد تا انسان بتواند براى همیشه خود را از اسارت نفس، اسارت ظالمان و اسارت شیطانها نجات بخشد و به بارگاه خدا بار یابد.

مى‏ توان گفت شب قدر، شب تقدیر و شب اندازه‏ گیرى و شب تعیین حوادث جهان ماده است.در واقع چون دو امر مهم در شب قدر صورت گرفته است اهمیت ویژه ای دارد. و چون نزول قرآن در ابتدا ذکر شده است اهمیت بیشتری دارد. بله شب قدر هم اگر اهمیت دارد در درجه اول به خاطر نزول قرآن است.

شب قدر از شب‌های مقدس و متبرک اسلامی است. خداوند در قرآن مجید از آن به بزرگی یاد کرده و سوره‌ای نیز به نام «سوره قدر» نازل فرموده است. در تمام سال، شبی به خوبی و فضیلت شب قدر نمی‌رسد.

این شب، شب نزول قرآن، شب فرود آمدن ملائکه و روح نیز نام گرفته است. عبادت در شب قدر برتر از عبادت هزار ماه است. در این شب، مقدرات یک سال انسان‌ها و روزی‌ها، عمرها و امور دیگر مشخص می‌شود.

ملائکه در این شب بر زمین فرود می‌آیند، نزد امام زمان(عج) می‌روند و آنچه را برای بندگان مقدر شده بر ایشان عرضه می‌دارند. شب‌زنده‌داری و تلاوت قرآن و مناجات و عبادت در این شب، بسیار توصیه و تأکید شده است.

شب قدر شبى است که:

•  قرآن در آن نازل شده است.
•  حوادث سال آینده در آن تقدیر مى‏شود.
•  این حوادث بر امام زمان – روحى فداه – عرضه و آن حضرت مامور به کارهایى مى‏گردد.

بنابراین، مى‏ توان گفت شب قدر، شب تقدیر و شب اندازه‏ گیرى و شب تعیین حوادث جهان ماده است.

در واقع چون دو امر مهم در شب قدر صورت گرفته است اهمیت ویژه ای دارد. و چون نزول قرآن در ابتدا ذکر شده است اهمیت بیشتری دارد. بله شب قدر هم اگر اهمیت دارد در درجه اول به خاطر نزول قرآن است و سپس به خاطر نزول ملائکه و روح.

نزول ملائکه و روح برای مقدر کردن حوادث یک ساله زندگی انسان است. این شب، شب معینی در سال نیست و هرساله تکرار می شود.

بنابراین واژه کانونی سوره قدر «لیلة القدر» است.و جهت و پیام اصلی آن «تعظیم و بیان اهمیت شب قدر» است.

این مطلب مطابق آیات قرآنى نیز مى ‏باشد؛ زیرا در آیه ۱۸۵ سوره مبارکه «بقره» مى‏ فرماید: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ»؛ ماه رمضان که در آن قرآن ‏نازل شده است.» طبق این آیه، نزول قرآن (نزول دفعى) در ماه رمضان بوده است. و در آیات ۳ – ۵ سوره مبارکه دخان مى‏ فرماید: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةٍ مُبارَکَةٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرِینَ* فِیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ* أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِینَ.» این آیه نیز تصریح دارد که نزول [دفعى‏] قرآن در یک شب بوده است که از آن به شب مبارک تعبیر شده است. همچنین در سوره مبارکه قدر تصریح شده است که قرآن در شب قدر نازل شده است.

با توجه به آیات سوره قدر می‌توان به فضیلت‌های شب قدر پی برد:

• قرآن در آن نازل شده است.
• عبادت و احیای آن معادل بیش از هزار ماه است.
•  خیرات و برکات الهی در آن شب نازل می‏شود.
• رحمت خاص خدا شامل حال بندگان می‏گردد.
• فرشتگان و روح در آن شب نازل می‏گردند.

 آمرزش گناهان:

پیامبر خدا(ص) در تفسیر سوره «قدر» فرمودند : «هر کس شب قدر را احیا بدارد و مؤمن باشد و به روز جزا اعتقاد داشته باشد، تمامی گناهانش آمرزیده می شود.»

قلب رمضان:

امام صادق(ع) فرمودند «از کتاب خدا استفاده می‌شود که شماره ماههای سال نزد خداوند، دوازده ماه است و سرآمد ماه ها ماه رمضان است و قلب ماه رمضان لیلة القدر است.»

 نزول قرآن:

طبق روایات، مجموع قرآن در شب قدر دفعی و یکباره بر پیامبر (ص) نازل شده است. این نزول دفعی و یکباره قرآن است، اما نزول تدریجی قرآن طی ۲۳ سال دوران نبوت پیامبر گرامی(ص) به صورت الفاظ نازل شده است.

فرصت شب قدر را غنیمت بدانیم

شب قدر فرصتی است زرین و طلایی برای شستشوی آینه دل. این شب بهترین فرصت است تا خوبی‌ها را جایگزین بدیها، صلح و صفا را جایگزین اختلاف و تفرقه، احسان و نیکی را جایگزین ظلم و ستم، احسان به والدین را جایگزین عاق والدین و صله رحم را جایگزین قطع رحم نماییم. نیکو و شایسته است با صدقات قدمی در جهت آبادانی خانه آخرت برداریم و با اعمال نیک و خیر، ثواب دو چندان ببریم.

در شب قدر که شب‌زنده‌داری می‌کنیم، خداوند نام ما را در گروه نیک‌بختان ثبت می‌کند و آتش جهنم را بر ما حرام می‌سازد. آیا توفیقی بالاتر از این هست که آتش جهنم بر ما حرام شود و به خدا نزدیک‌تر شویم؟

دعاهای شبهای رمضان مجموعه‌ای است روشنی‌بخش که با تکرار تلاوت آنها، آموزش‌های آن‌ها به صورت هدف‌هایی برای ما در می‌آیند. پس هنگام خواندن این ادعیه شایسته و بهتر است مفهوم آنها را نیز همواره مدنظر داشته باشیم و با تلاش و کوشش به سوی این هدف‌های مطرح‌شده در دعاها گام برداریم.

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

ف - پورسلطان