سی و هفت سال پیش در چنین روزی ( ۱۱دی ۱۳۶۷) امام خمینی نامه مهمی به صدر هیئت رئیسه شوروی سابق جناب گوربایچف نوشت و با اعلام آن در خبر سراسری ساعت ۱۴ ، جهان متوجه اسلام و ایران و امام شد.

 در روزهایی که هنوز دیوار برلین به عنوان مرز بلوک شرق و غرب برقرار بود و قانون اساسیِ کمونیستی شوروی محور اداره بلوک شرق بود، امام خمینی شکست کامل وصدای خُرد شدنِ استخوانِ کمونیسم رااعلام نمود و جای آن را در موزه های تاریخ معرفی نمود.

پیام تاریخی امام خمینی توسط استاد عزیز و بی بدیل آیت الله جوادی آملی به گوربایچف تسلیم و تعلیم شد.

استاد معظم ، در روز قبل از سفر؛ خبرِتعطیلی درس تفسیر در روز بعد را اعلام نمودند وهمه ما را متحیر از خبرِ تعطیلی درس کردند که سابقه نداشت ، تا اینکه روز بعد در اخبار سراسری ؛ خبر سفر ایشان به مسکو و دیدارشان با گوبایچف به نمایندگی از امام خمینی مطرح شد.

استاد بزرگوار ؛ بعد از بازگشت از سفر، ۱۵ دی در رابطه با آن سفر تاریخی مطالب شوق و شعف آوری فرمودند که در سالهای بعد در یک مصاحبه تصویری منتشر شد.

 پیام امام خمینی با توجه به ماده (عناصر اولیه) و هیئت (محتوا) آن است .

ماده اصلی نامه امام در دفاع از مذهب در عقیده و رفتارهای عبادی ، اجتماعی و سیاسی است.

آن ماده در نامه در هیئت و محتوایی فاخر عرضه شده تا جایی که گذر زمان آن را کهنه نکرد و نمیکند .

در این محتوا امور مهمی دیده می شود؛

سخن اول امام خمینی در نامه شان این است ؛ « در سیاست اسلاف خود دایر بر «خدازدایی» و «دین زدایی» از جامعه، که تحقیقاً بزرگترین و بالاترین ضربه را بر پیکر مردم کشور شوروی وارد کرده است، تجدید نظر نمایید. جناب آقای گورباچف، باید به حقیقت رو آورد. مشکل اصلی کشور شما مسئله مالکیت و اقتصاد و آزادی نیست. مشکل اصلی شما مبارزه طولانی و بیهوده با خدا و مبدأ هستی و آفرینش است».

امام راحل با حفظ رعایت استقلالِ سیاسی کشورها ، در نامه به گوربایچف با اعتقاد نوشتند ؛ « ما مسلمانان جهان را مانند مسلمانان کشور خود دانسته و همیشه خود را در سرنوشت آنان شریک می دانیم».

 امام از کسانی است به قدرت وسیع مذهب نگاه درستی داشت و مذهب راستین و دست کاری نشده را نقطه اتکاء بر برابر هر ظالم معرفی میکرد و بر این باور بود که اسلام راستین که شالوده آن بر عدالت و رحمت است ، جهان شمول است و از اینجاست که در نامه تصریح نمود ؛« آیا مذهبی که طالب اجرای عدالت در جهان و خواهان آزادی انسان از قیود مادی و معنوی است مخدر جامعه است؟ اسلام است که می تواند وسیله راحتی و نجات همه ملتها باشد و گره مشکلات اساسی بشریت را باز نماید».

جمله معروف در این نامه این جمله است ؛ «از این پس باید کمونیسم را در موزه‌های دنیا جست‌وجو کرد» تصریح به شکست مارکسیسم و کمونیسم قبل صدای شکستن آن است . شگفت آور است!

 دعوت امام خمینی به دوری از معیار شناخت 'حس' از مباحث مهم این نامه است که در اوج قرار دارد و عظمت مقام علمی و فلسفی و عرفانی امام خمینی را حکایت میکند. گذر کوتاه بر برخی جملات این نامه شگفت آور است .

آنجا که نوشت ؛

 «قرآن مجید اساس تفکر مادی را نقد می کند، و به آنان که بر این پندارند که خدا نیست و گرنه دیده می شد. لَن نُؤمِنَ لَکَ حَتّی نَرَی الله جَهرَةً می فرماید: لَا تُدرِکُهُ الأبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الأبْصارَ وَ هو اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ . از قرآن عزیز و کریم و استدلالات آن در موارد وحی و نبوت و قیامت بگذریم، که از نظر شما اول بحث است».

 «مثال ساده و فطری و وجدانی که سیاسیون هم می توانند از آن بهره ای ببرند بسنده می کنم. این از بدیهیات است که ماده و جسم هر چه باشد از خود بیخبر است. یک مجسمه سنگی یا مجسمه مادی انسان هر طرف آن از طرف دیگرش محجوب است. در صورتی که به عیان می بینیم که انسان و حیوان از همه اطراف خود آگاه است. می داند کجاست؛ در محیطش چه می گذرد؛ در جهان چه غوغایی است. پس، در حیوان و انسان چیز دیگری است که فوق ماده است و از عالم ماده جدا است و با مردن ماده نمی میرد و باقی است».

 «انسان در فطرت خود هر کمالی را به طور مطلق می خواهد. و شما خوب می دانید که انسان می خواهد قدرت مطلق جهان باشد و به هیچ قدرتی که ناقص است دل نبسته است. اگر عالم را در اختیار داشته باشد و گفته شود جهان دیگری هم هست، فطرتاً مایل است آن جهان را هم در اختیار داشته باشد. انسان هر اندازه دانشمند باشد و گفته شود علوم دیگری هم هست، فطرتاً مایل است آن علوم را هم بیاموزد. پس قدرت مطلق و علم مطلق باید باشد تا آدمی دل به آن ببندد. آن خداوند متعال است که همه به آن متوجهیم، گرچه خود ندانیم. انسان می خواهد به «حق مطلق» برسد تا فانی در خدا شود».

 امام خمینی در پایان به نمونه های از مبانی فکری فلسفی و عرفانی نمودند و تصریح کردند؛

« فارابی و بوعلی سینا - رحمة الله علیهما- در حکمت مشاء ؛ قانون علیت و معلولیت معقول است نه محسوس . و سهروردی - رحمة الله علیه - در حکمت اشراق دارد که جسم و هر موجود مادی دیگر به نور صِرف که منزه از حس می باشد نیازمند است.»

امام راحل در ادامه نوشتند ؛ « از اساتید بزرگ بخواهید تا به حکمت متعالیه صدر المتألّهین - رضوان الله تعالی علیه و حشره الله مع النبیین و الصالحین - مراجعه نمایند، تا معلوم گردد که: حقیقت علم همانا وجودی است مجرد از ماده، و هر گونه اندیشه از ماده منزه است و به احکام ماده محکوم نخواهد شد.»

امام خمینی که یکی از نظریه پرادازان در عرفان نظری است در نامه با شجاعت مثال زدنی نوشتند : «دیگر شما را خسته نمی کنم و از کتب عرفا و بخصوص محیی الدین ابن عربی نام نمی برم؛ که اگر خواستید از مباحث این بزرگمرد مطلع گردید، تنی چند از خبرگان تیزهوش خود را که در این گونه مسائل قویاً دست دارند، راهی قم گردانید، تا پس از چند سالی با توکل به خدا از عمق لطیف باریکتر ز موی منازل معرفت آگاه گردند، که بدون این سفر آگاهی از آن امکان ندارد.»

 به باورم ؛ این نامه اشاره ای به اشکِ امام دارد ، آنجا که نوشت : «آقای گورباچف وقتی از گلدسته های مساجد بعضی از جمهوریهای شما پس از هفتاد سال بانگ «الله اکبر» و شهادت به رسالت حضرت ختمی مرتبت - صلی الله علیه و آله و سلم - به گوش رسید، تمامی طرفداران اسلام ناب محمدی (ص) را از شوق به گریه انداخت.»

پایان نامه ، بازگشت به سخن در صدر نامه بود که سخن از دعوت به اسلام بود ؛ «جناب آقای گورباچف، اکنون بعد از ذکر این مسائل و مقدمات، از شما می خواهم درباره اسلام به صورت جدی تحقیق و تفحص کنید.»

 توجه به این نکته بجاست که در استناد این نامخ به امام خمینی تردیدی نیست، غیر از اینکه امضاء ی امام راحل کفایت میکند ، متن این نامه نیز ؛ گویای این حقیقت است که این نامه قطعا از شخص امام خمینی است ، چراکه چنین متنِ استوار ، علمی و دقیقی را ما از شاگردان امام که آثارشان در دسترس است سراغ نداریم ، تا برسد به برخی رجال سیاسی دهه شصت که آشنای با فلسفه بودند.

خدای متعال روح بزرگ امام راحل را با انبیاء و اولیاء و خصاصا با حضرت رسول الله (ص) و امیرالمومنین (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) و اولاد طاهرین و معصومین (ع) آن ذوات مقدسه محشور فرماید. آمین.

*جماران