به گزارش خبر فوری، از سال ۱۹۱۱، زمانی که یوجین برتون الی، هوانورد مشهور آمریکایی، به نخستین فردی تبدیل شد که از روی یک شناور نظامی برخاست و دوباره روی آن فرود آمد، استفاده از ناوهای هواپیمابر در جنگ‌های دریایی به‌تدریج سازمان‌یافته‌تر و به جریان اصلی قدرت نظامی تبدیل شد. امروزه، بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان، یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد حدود ۳۳۵ متر طول و وزنی بیش از ۱۰۰ هزار تُن دارد و می‌تواند هم‌زمان بیش از ۷۵ فروند هواپیما را حمل کند.

ترکیب هوایی ناو

این ناو مجموعه‌ای متنوع از هواپیماها را در خود جای می‌دهد؛ از جمله یک اسکادران جنگنده دو‌نفره F/A-18F  سوپر هورنت و سه اسکادران جنگنده تک‌نفره F/A-18E  سوپر هورنت.

در حال حاضر، ناو فورد هنوز قادر به انجام عملیات با جدیدترین جنگنده‌های نسل پنجم، یعنی F-35C، نیست؛ اما گزارش‌ها حاکی از آن است که در آینده برای پشتیبانی از فناوری‌ها و نیازهای اطلاعاتی این هواپیماهای مدرن، مورد بازطراحی و ارتقا قرار خواهد گرفت.

نسل جدید ناوهای هواپیمابر

یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد نخستین و در حال حاضر تنها ناو عملیاتی از کلاس خود است، اما ناوهای دیگر این کلاس، یعنی یو‌اس‌اس اینترپرایز و یو‌اس‌اس جان اف. کندی. شرکت سازنده این ناو، برآورد کرده است که کلاس فورد می‌تواند تا ۴ میلیارد دلار در هزینه‌های نیروی دریایی آمریکا صرفه‌جویی ایجاد کند. ناوهای کلاس فورد برای پشتیبانی و در نهایت جایگزینی ناوهای کلاس نیمیتز طراحی شده‌اند؛ ناوهایی که قرار است از سال ۲۰۲۶ به‌تدریج بازنشسته شوند.

چه چیزی این ناو را متمایز می‌کند؟‌

ناوهای هواپیمابر قدیمی‌تر، مانند ناوهای کلاس نیمیتز، از منجنیق‌های بخار برای پرتاب هواپیماها استفاده می‌کردند. راکتور بخار A4W  وستینگهاوس در نیمیتز فضای زیادی را اشغال می‌کند و تنها یکی از نقاط ضعف آن است. این طراحی به نیروی انسانی بیشتری نیاز دارد، نگهداری پرهزینه‌تری دارد و در عین حال، ۲۵ درصد توان حرارتی کمتری نسبت به دو راکتور A1B به‌کاررفته در جرالد آر. فورد تولید می‌کند.

به همین دلیل، مهم‌ترین نوآوری در ناو جرالد آر. فورد، سامانه پرتاب الکترومغناطیسی هواپیما (EMALS)  است. این سامانه انرژی ذخیره‌شده از منابع قدرت ناو را دریافت کرده و از طریق یک زیرسامانه تبدیل توان، آن را به فرکانس قابل تنظیم تبدیل می‌کند. سپس این انرژی کنترل‌شده برای به حرکت درآوردن سامانه القای خطی (LIM) به‌کار می‌رود؛ سامانه‌ای که با ایجاد نیروی الکترومغناطیسی، شاتلی متصل به هواپیما را در امتداد عرشه به جلو رانده و آن را به پرواز درمی‌آورد.

EMALS  برخاست‌هایی نرم‌تر ایجاد می‌کند، زیرا می‌تواند توان موردنیاز را برای طیف وسیع‌تری از هواپیماها تنظیم کند؛ از پهپادهای سبک گرفته تا جنگنده‌های سنگین تهاجمی. این انعطاف‌پذیری، عملیات نظامی را سازگارتر می‌سازد. از دیگر مزایای این فناوری می‌توان به کاهش هزینه‌ها به دلیل نیاز کمتر به تعمیر و نگهداری، کاهش تعداد خدمه، نرم‌افزارهای نگهداری قابل‌اعتمادتر و شرایط زندگی بهتر برای ملوانان اشاره کرد.

چه فناوری‌های انقلابی دیگری جرالد آر. فورد را متمایز می‌کند؟

علاوه بر  این فناوری، سامانهٔ Advanced Arresting Gear (AAG)  یکی دیگر از نوآوری‌های مهم این ناو است. این سامانه برای گرفتن و متوقف کردن هواپیماهایی که روی عرشه فرود می‌آیند استفاده می‌شود. برخلاف سامانه‌های هیدرولیکی قدیمی در ناوهای نیمیتز، AAG  از جذب انرژی الکترومکانیکی بهره می‌برد. این ویژگی امکان بازیابی هم جنگنده‌های سنگین و هم هواپیماهای بدون سرنشین سبک را با کاهش سرعتی نرم‌تر و کنترل‌شده‌تر فراهم می‌کند و فشار وارد بر بدنهٔ هواپیما را کاهش می‌دهد. به گفتهٔ نیروی دریایی آمریکا، این سامانه «حاشیهٔ ایمنی و قابلیت اطمینان بالاتری» ایجاد می‌کند.

یک قمار بزرگ

ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد با هزینه‌ای حدود ۱۳ میلیارد دلار، نماد یک قمار بزرگ و پرریسک برای حفظ برتری دریایی ایالات متحده است. با وجود افزایش شدید هزینه‌ها و ناکامی‌های فنی، به‌ویژه در سامانهٔ منجنیق الکترومغناطیسی و تجهیزات پیشرفتهٔ گیرانداز، این برنامه همچنان تنها مسیر عملی برای جایگزینی ناوگان سالخوردهٔ کلاس نیمیتز به شمار می‌رود. منتقدان پیشنهادهایی مانند ناوهای کوچک‌تر یا استفاده از دسته‌های پهپادی را مطرح کرده‌اند، اما این گزینه‌ها از نظر تراکم پرواز، ماندگاری عملیاتی و توان نمایش قدرت جهانی با ناوهای فوق‌سنگین قابل مقایسه نیستند. با توجه به سرمایه‌گذاری چند ده میلیارد دلاری انجام‌شده و نیاز جنگندهٔ F-35C به عرشه‌ای بسیار بزرگ، نیروی دریایی آمریکا عملاً راه بازگشتی ندارد. ناوهای کلاس فورد، هرچند بسیار پرهزینه، آینده‌ای اجتناب‌ناپذیر برای برتری دریایی آمریکا محسوب می‌شوند.

چرا آمریکا نمی‌تواند از کلاس فورد دل بکند؟

ناوهای هواپیمابر کلاس جرالد آر. فورد با تأخیر، هزینه‌های سرسام‌آور و چالش‌های سیاسی همراه بوده‌اند. افزایش هزینه‌ها و مشکلات فنی، درخواست‌هایی برای بازنگری یا حتی کنار گذاشتن این برنامه ایجاد کرده است. اما با توجه به حجم زمان و سرمایه‌ای که تاکنون صرف شده، آیا ادامه دادن منطقی‌تر است یا مسیر دیگری برای قدرت‌نمایی دریایی آمریکا وجود دارد؟

چرا کلاس فورد شکل گرفت؟

کلاس فورد برای جایگزینی مستقیم ناوهای ۵۰ ساله کلاس نیمیتز طراحی شد. این پلتفرم جدید نرخ پروازهای عملیاتی بالاتر، هزینه چرخه عمر کمتر و حاشیه توان الکتریکی برای سامانه‌های آینده را وعده می‌داد. قرار بود فورد یک گام تکاملی باشد، نه انقلابی کامل در طراحی ناو هواپیمابر؛ اما پیچیدگی‌های فنی به‌تدریج افزایش یافت و روند استقرار آن را دشوارتر از انتظار کرد.

مهم‌ترین مشکلات به نوآوری‌های جدید مربوط می‌شوند. سامانه پرتاب الکترومغناطیسی هواپیما (EMALS) که جایگزین منجنیق بخار شده و سامانه پیشرفته گیرانداز (AAG) که جایگزین سیستم‌های سنتی فرود است، بیشترین چالش‌ها را ایجاد کرده‌اند. تأخیرها نتیجه‌ای قابل پیش‌بینی از به‌کارگیری هم‌زمان چند فناوری اثبات‌نشده بودند و مقیاس عظیم پروژه، این مشکلات را تشدید کرد.

با وجود همه‌چیز، همچنان کارآمد

با وجود این مشکلات، کلاس فورد همچنان مزایای واقعی ارائه می‌دهد: تولید برق بیشتر، چیدمان کارآمدتر عرشه و احتمال دستیابی به نرخ پرواز پایدار بالاتر. این ناوها برای عملیات با اف‌35  و همچنین هواگردهای بدون سرنشین آینده طراحی شده‌اند و در طول ۵۰ سال عمر عملیاتی خود، این مزایا اهمیت فزاینده‌ای خواهند داشت.

آیا جایگزینی وجود دارد؟

گزینه‌هایی که معمولاً مطرح می‌شوند شامل ناوهای کوچک‌تر، کشتی‌های زرادخانه‌ای، نیروی هوایی مستقر در خشکی یا سامانه‌های بدون سرنشین هستند. اما هیچ‌کدام نمی‌توانند حضور پایدار، تراکم پرواز و ارزش نمادین سیاسی یک ناو هواپیمابر فوق‌سنگین را به‌طور کامل بازتولید کنند.